سنجش از دور
مینا محمدی؛ جلال امینی
چکیده
پیشینه و اهداف: پایش جابهجایی سطح زمین و سازهها از موضوعات مهم در مطالعات تغییرشکل است. سنجنده رادار با روزنه مصنوعی زمینی به دلیل قابلیت تصویربرداری مستقل از شرایط نوری و اندازهگیری جابهجاییهای زیرمیلیمتری در راستای خط دید، ظرفیت مناسبی برای پایش تغییرشکلها دارد. یکی از مراحل اساسی در استخراج جابهجایی از دادههای ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: پایش جابهجایی سطح زمین و سازهها از موضوعات مهم در مطالعات تغییرشکل است. سنجنده رادار با روزنه مصنوعی زمینی به دلیل قابلیت تصویربرداری مستقل از شرایط نوری و اندازهگیری جابهجاییهای زیرمیلیمتری در راستای خط دید، ظرفیت مناسبی برای پایش تغییرشکلها دارد. یکی از مراحل اساسی در استخراج جابهجایی از دادههای راداری، رفع ابهام فاز است؛ زیرا محدود بودن فاز اندازهگیریشده به یک بازه مشخص، موجب ابهام در تعیین تعداد چرخههای کامل فاز میشود. از طرف دیگر عملکرد روشهای متداول رفع ابهام فاز ممکن است در حضور جابهجاییهای قابلتوجه، تغییرات ناگهانی و خطاهای اندازهگیری با کاهش دقت همراه شود. ازاینرو، هدف پژوهش حاضر بررسی عملکرد یک رویکرد ترکیبی مبتنی بر اطلاعات زمانی و مکانی برای بهبود رفع ابهام فاز و افزایش دقت برآورد جابهجایی است. بدین منظور، دو مدل جابهجایی خطی و پلهای مورد بررسی قرار گرفتند.
روشها: در این پژوهش، دادههای سری زمانی مربوط به دو مدل جابهجایی خطی و پلهای با استفاده از سنجنده GBSAR اخذ و تصاویر راداری برای استخراج اطلاعات دامنه و فاز پردازش شدند. سپس نقاط پراکنش گر دائمی بر اساس رفتار دامنه در طول سری زمانی انتخاب شدند که تعداد آنها در مدل خطی ۴۲ و در مدل پلهای ۱۸ نقطه بود. پس از انتخاب نقاط، فاز هر نقطه در طول زمان استخراج و رفع ابهام فاز زمانی با استفاده از الگوریتم ایتوه انجام شد. در مرحله بعد، نقاط منتخب با استفاده از شبکه مثلثبندی دلونی به یکدیگر متصل شده و با محاسبه اختلاف فاز میان نقاط مجاور، دستگاه معادلات بر اساس روابط مکانی تشکیل شد. سپس با استفاده از روش کمترین مربعات، فاز رفع ابهامشده نقاط برآورد و به جابهجایی در راستای خط دید تبدیل شد. در نهایت، برای ارزیابی عملکرد دو روش، جابهجایی برآورد شده با مقدار مرجع مقایسه و معیار RMSE محاسبه شد. همچنین زمان پردازش روشهای زمانی و ترکیبی زمانی–مکانی اندازهگیری شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که روش ترکیبی زمانی–مکانی نسبت به رفع ابهام فاز زمانی، دقت برآورد جابهجایی را افزایش میدهد. در مدل خطی، جابهجایی نهایی روش ترکیبی ۵۶۳/۳۱ میلیمتر بود و RMSE از ۳۳۱۷/۰ به ۰۴۰۶/۰میلیمتر کاهش یافت که بیانگر بهبود ۸/۸۷درصدی است. در مدل پلهای نیز جابهجایی نهایی ۷۴۸/۳میلیمتر بود و RMSE از ۱۴۳۲/۰ به ۱۲۰۳/۰ میلیمتر کاهش یافت. بررسی سریهای زمانی جابهجایی نیز نشان داد که روش ترکیبی توانسته است روند کلی جابهجایی و تغییرات ناگهانی آن را با انطباق مناسبی نسبت به مقادیر مرجع بازسازی کند. همچنین زمان پردازش روشهای زمانی و ترکیبی زمانی–مکانی در مدل خطی به ترتیب ۰۰۰۵/۰ و ۰۱۳۲/۰ ثانیه و در مدل پلهای به ترتیب ۰۰۰۴/۰ و ۰۰۵۱/۰ ثانیه به دست آمد.
نتیجهگیری: یافتههای این پژوهش نشان داد که ترکیب رفع ابهام فاز زمانی و مکانی با بهرهگیری از نقاط پراکنش گر دائمی، موجب افزایش دقت برآورد جابهجایی و کاهش خطاهای باقیمانده از مرحله رفع ابهام زمانی میشود. این بهبود در هر دو مدل جابهجایی مشاهده شد؛ بهطوریکه بیشترین کاهش خطا مربوط به مدل خطی بود و در مدل پلهای نیز روش ترکیبی، باوجود تغییر ناگهانی جابهجایی، عملکرد دقیقتری نسبت به روش زمانی داشت. پیشنهاد میشود در مطالعات آینده، عملکرد روش در مدلهای جابهجایی پیچیدهتر و تأثیر تعداد و توزیع نقاط پراکنش گر دائمی بر دقت برآورد جابهجایی بررسی شود.
سنجش از دور
مینا محمدی؛ مهدی آخوندزاده هنزائی
چکیده
پیشینه و اهداف: مطالعه انتشار گاز متان، بهعنوان دومین گاز گلخانهای مهم، به دلیل ایجاد تغییرات آب و هوایی، حائز اهمیت است. این مطالعه، با هدف بررسی درستی خبر منتشرشده توسط ناسا، در خصوص وجود یک ابر متان در جنوب تهران، انجام شده است. با توجه به اهمیت موضوع، تاکنون ماهوارههای سنجش از دور زیادی نظیر sentinel-5، MethanSAT، SCIAMACHY و GOSAT برای ...
بیشتر
پیشینه و اهداف: مطالعه انتشار گاز متان، بهعنوان دومین گاز گلخانهای مهم، به دلیل ایجاد تغییرات آب و هوایی، حائز اهمیت است. این مطالعه، با هدف بررسی درستی خبر منتشرشده توسط ناسا، در خصوص وجود یک ابر متان در جنوب تهران، انجام شده است. با توجه به اهمیت موضوع، تاکنون ماهوارههای سنجش از دور زیادی نظیر sentinel-5، MethanSAT، SCIAMACHY و GOSAT برای پایش آلایندهها بهخصوص گاز متان، ارائه شده است. همچنین، تحقیقات بسیاری در زمینه ارزیابی این سنجنده و پایش مناطق آلوده، صورت گرفته است. بهعنوان نمونه، چرپانوا و همکاران به تجزیه و تحلیل مکانی- زمانی غلظت متان و ارتباط آن با مناطق سوخته، پرداختند. آنها، با استفاده از دادههای روزانه سنجنده TROPOMI به این نتیجه رسیدند که غلظت متان در مناطق تازه سوخته شده نسبت به سوختگیهای سال گذشته، بیشتر است. نیراج مایریا و همکاران، به بررسی غلظت آلایندههای SO2، CO، SOX و CH4 با استفاده از دادههای Sentinel-5P TROPOMI در دورههای پس از برداشت گندم و برنج و سوزاندن زمینها پرداختند. نتایج، نشان داد که غلظت CH4، SO2، SOX، CO و آئروسل، در طی دوره سوزاندن زمینهای کشاورزی پس از برداشت برنج و گندم، هرسال افزایش معنیداری داشت.روشها: در این تحقیق، سریهای زمانی دادههای روزانه سنجنده TROPOMI در ماهواره سنتینل-۵ در پلتفرم گوگل ارث انجین، مورد استفاده قرار گرفت. ابتدا، به تجزیه و تحلیل مکانی-زمانی دینامیک غلظت متان در تهران پرداخته شده است. بدین منظور، نمودارهای تغییرات زمانی از مرداد تا آبان ۱۴۰۱ و همچنین، به جهت تحلیل مکانی غلظت آلایندهها، نقشه میانگین ماهیانه، تولید شده است. سپس، با توجه به تاریخ بهدست آمده به بررسی درستی یا نادرستی نقشه ارائه شده، پرداخته شده است. در نهایت، بهمنظور ارزیابی نتایج طول ابر متان مشاهده شده توسط ناسا با ابر متان استخراج شده توسط سنجنده TROPOMI مقایسه شد.یافتهها: نتایج بهدست آمده، نشان داد که در تاریخ ۱۰ شهریور ۱۴۰۱ غلظت متان بالا و در حدود ۱۹۷۰ ppm بوده است و گازهای دیگر در این تاریخ، مقدار بالایی نداشتهاند که این، نشاندهنده عدم تأثیر دیگر گازها، بر افزایش غلظت متان و عدم تشخیص نادرست میباشد و طبق نقشه، میانگین در جنوب تهران این گاز بیشتر بوده است.همچنین، ابر متان مشاهده شده توسط ناسا در جاده قدیم تهران – قم، در نزدیکی محله قاسمآباد – شورآباد با استفاده از دادههای ماهواره سنتینل-۵ در پلت فرم گوگل ارث انجین، به رنگ قرمز به معنای غلظت بالا تأیید شد که باعث انتشار و میزان غلظت گاز متان بیشتر، در جنوب تهران شده و منشأ اصلی آن، دفن زباله در این منطقه بوده است. علاوه بر این، طول گزارش شده توسط ناسا با طول ابر متان استخراجشده از سنجنده TROPOMI با یکدیگر مقایسه شد که به ترتیب، برابر با ۴.۸ کیلومتر و ۴.۴۱ کیلومتر بودهاند.نتیجهگیری: امروزه، آلودگی هوا به علت مشکلات زیستمحیطی و اثرات نامطلوب بر سلامت انسانها، بهخصوص در شهرهای پرجمعیت، به یک مشکل اساسی تبدیل شده است. بر اساس نتایج بهدست آمده و تصویر گاز متان در تاریخ ۱۰ شهریور در جنوب تهران، مشخص شد خبر منتشرشده توسط ناسا، صحت داشته و عامل اصلی آن، این بوده است که این منطقه، محل دفن زباله میباشد. بدین ترتیب، پلت فرم گوگل ارث انجین میتواند بهعنوان یک ابزار مناسب برای پایش روزانه، ماهانه و تغییرات سالانه، مورداستفاده قرار بگیرد.