نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی
چکیده
پایش دقیق دگرشکلی پوسته در سامانههای ترافشارشی، بهدلیل همزمانی گسلش امتدادلغز و راندگی و اندرکنش مکانیکی قطعات مجاور، یکی از مسائل بنیادی ژئودینامیک و ارزیابی لرزهزمینساختی است. در البرز مرکزی، همگرایی مایل صفحات عربستان و اوراسیا به بخشبندی دگرشکلی میان سامانههای گسلی مشا–فشم، راندگی شمال تهران، پورکان–وردیج، امامزاده داوود و طالقان انجامیده است؛ ازاینرو، فرض لغزش یکنواخت نمیتواند ناهمگنی مکانی و عمقی میدان دگرشکلی و تنش را بهدرستی بازنمایی کند. هدف این پژوهش، توسعه چارچوبی یکپارچه بر پایه سنجش از دور، ژئودزی و مکانیک گسل برای بازسازی میدان دگرشکلی بینلرزهای، افراز نرخ لغزش به مؤلفههای امتدادلغز و شیبلغز و محاسبه تغییرات تنش شکست کولمب در شبکه گسلی البرز مرکزی است.تلفیق مشاهدات چندزمانی تداخلسنجی راداری با دهانه مصنوعی، سرعتهای سامانه موقعیتیابی جهانی و سامانه ناوبری ماهوارهای جهانی و مدلسازی سهبعدی المان مرزی نشان میدهد که هندسه و قطعهبندی عمقی گسلها، عامل اصلی ناهمگنی افراز لغزش و تمرکز تنش بینلرزهای در البرز مرکزی است. شبکهبندی یککیلومتری، در مقایسه با فرض لغزش یکنواخت، امکان آشکارسازی تغییرات موضعی مؤلفههای حرکتی و زونهای تمرکز تنش را فراهم میکند. با توجه به فرض نیمفضای الاستیک همگن و ثابتبودن پارامترهای مکانیکی، نتایج باید بهعنوان الگوی نسبی بارگذاری و اندرکنش گسلها تفسیر شوند، نه پیشبینی قطعی زمان یا بزرگای زمینلرزه. این چارچوب میتواند مبنایی کمّی برای اولویتبندی پایش ژئودتیکی و بهبود ارزیابی پتانسیل لرزهای تهران و مناطق پیرامونی فراهم سازد.
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Spatial Model of Slip Partitioning and Coulomb Stress in the Central Alborz Using Radar Interferometry
نویسندگان [English]
- S. Abdolreza Adnani, 1
- Mehran Arian 1
- Ali Solgi 1
- Masoud Shirazian 2
- Reza Heidari 1
1 Department of Earth Sciences, SR. C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Department of Geomatics Engineering, Civil Engineering Faculty, Shahid Rajaee Teacher Training University
چکیده [English]
Accurate monitoring of crustal deformation in transpressional tectonic systems is a fundamental challenge in geodynamics and seismotectonic assessment because strike-slip faulting and thrusting occur simultaneously and mechanically interact across adjacent fault segments. In the Central Alborz, oblique convergence between the Arabian and Eurasian plates has resulted in the partitioning of deformation among the Mosha–Fasham, North Tehran Thrust, Purkan–Vardij, Emamzadeh Davud, and Taleghan fault systems. Consequently, the assumption of uniform fault slip cannot adequately represent the spatial and depth-dependent heterogeneity of the deformation and stress fields. This study aims to develop an integrated framework based on remote sensing, geodesy, and fault mechanics to reconstruct the interseismic deformation field, partition the slip rate into strike-slip and dip-slip components, and calculate Coulomb failure stress changes throughout the fault network of the Central Alborz.The integration of multitemporal interferometric synthetic aperture radar observations, Global Positioning System and Global Navigation Satellite System velocities, and three-dimensional boundary-element modeling demonstrates that subsurface fault geometry and segmentation are the principal controls on the heterogeneous partitioning of slip and the concentration of interseismic stress in the Central Alborz. Compared with the assumption of uniform slip, the one-kilometer fault discretization enables localized variations in fault-motion components and zones of stress concentration to be resolved more effectively. Because the model assumes a homogeneous elastic half-space and spatially invariant mechanical parameters, the results should be interpreted as relative patterns of fault loading and mechanical interaction rather than deterministic predictions of the timing or magnitude of future earthquakes. The proposed framework provides a quantitative basis for prioritizing geodetic monitoring and improving assessments of seismic potential in Tehran and the surrounding regions.
)